میراثآریا: شهر ارمغانخانه در استان زنجان هر سال با فرارسیدن ایام سوگواری سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین (ع)، میزبان یکی از باشکوهترین و شناختهشدهترین آیینهای تعزیه در کشور است. تعزیه تکیه حسینیه اعظم ارمغانخانه با قدمتی چند صد ساله، نه تنها یکی از بزرگترین مجالس تعزیه ایران به شمار میرود، بلکه به عنوان یکی از نمادهای مهم فرهنگی و مذهبی این منطقه نیز شناخته میشود؛ آیینی که سالهاست توانسته مخاطبان فراوانی را از اقصی نقاط ایران اسلامی به سوی خود جذب کند.
با آغاز ماه محرم، حال و هوای شهر ارمغانخانه رنگ و بوی دیگری میگیرد. از نخستین روزهای این ماه، مردم این منطقه با شور و ارادت ویژهای مقدمات برگزاری مجالس تعزیه را فراهم میکنند و تکیه حسینیه اعظم ارمغانخانه به کانون اصلی عزاداری و اجرای این هنر آیینی تبدیل میشود. این مراسم سنتی همه ساله از اول تا چهاردهم ماه محرم برگزار میشود و در کنار آن، اجرای مجالس تعزیه در ایام اربعین حسینی تا بیست و هشتم ماه صفر نیز ادامه دارد. علاوه بر این، در ماه مبارک رمضان نیز برنامههای ویژهای در قالب تعزیه و آیینهای مذهبی در این تکیه برگزار میشود که نشاندهنده جایگاه ویژه این سنت در میان مردم منطقه است.
هنر تعزیه در ارمغانخانه قدمتی طولانی دارد و بر اساس روایتهای تاریخی، برگزاری آن در تکیه حسینیه اعظم به حدود چهار قرن پیش بازمیگردد. یکی از ویژگیهای شاخص این تعزیه، اجرای آن به زبان ترکی است که سبب شده پیوندی عمیق میان فرهنگ بومی منطقه و آیینهای مذهبی برقرار شود. نسلهای مختلف مردم ارمغانخانه در حفظ و انتقال این هنر آیینی نقش داشتهاند و همین تداوم تاریخی باعث شده تعزیه این منطقه به یکی از مهمترین جلوههای نمایشی مذهبی در شمال غرب کشور تبدیل شود.
در روزهای محرم، به ویژه در تاسوعا و عاشورای حسینی، جمعیت زیادی از عزاداران و علاقهمندان به این آیین مذهبی از شهرها و استانهای مختلف کشور به ارمغانخانه سفر میکنند. حضور گسترده مردم در این مراسم سبب شده تعزیه ارمغانخانه به یکی از قطبهای مهم گردشگری مذهبی در استان زنجان تبدیل شود. بسیاری از گردشگران مذهبی با هدف مشاهده اجرای مجالس تعزیه و شرکت در آیینهای عزاداری به این شهر میآیند و فضای معنوی حاکم بر تکیه حسینیه اعظم را از نزدیک تجربه میکنند.
یکی از بخشهای مهم برنامههای این ایام، برگزاری نماز ظهر عاشورا است که هر سال با حضور گسترده عزاداران در فضای تکیه و اطراف آن برگزار میشود. در این مراسم معنوی، عزاداران پس از شنیدن نوای تعزیه و مرثیهخوانی، در فضایی سرشار از حزن و معنویت به اقامه نماز ظهر عاشورا میپردازند؛ آیینی که یادآور نماز تاریخی امام حسین (ع) و یاران باوفایش در روز عاشورا است.
تعزیه ارمغانخانه افزون بر جنبه مذهبی، از نظر فرهنگی و هنری نیز ارزش فراوانی دارد. این آیین نمایشی با بهرهگیری از موسیقی، روایتگری، لباسهای سنتی و اجرای نقشهای مختلف، توانسته در طول سالیان متمادی جایگاه ویژهای در میان هنرهای آیینی ایران پیدا کند. همین اهمیت فرهنگی سبب شد که تعزیه تکیه حسینیه اعظم ارمغانخانه در سال ۱۳۸۹ در فهرست آثار میراث معنوی کشور به ثبت ملی برسد؛ اقدامی که گامی مهم در جهت حفظ و پاسداشت این میراث ارزشمند به شمار میآید.
با وجود شهرت و جایگاه مهم این آیین در میان علاقهمندان، بسیاری از کارشناسان معتقدند که تقویت زیرساختهای گردشگری در مسیرهای منتهی به ارمغانخانه میتواند نقش مهمی در توسعه گردشگری مذهبی استان زنجان داشته باشد. بهبود راههای ارتباطی، ایجاد امکانات رفاهی برای زائران و گردشگران، و معرفی گستردهتر این مراسم در سطح ملی میتواند زمینه حضور بیشتر علاقهمندان و گردشگران مذهبی را فراهم کند.
امروزه تعزیه ارمغانخانه تنها یک مراسم مذهبی نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی مردم این منطقه به شمار میآید. آیینی که با همت و مشارکت مردم طی قرنها حفظ شده و همچنان با همان شور و ارادت گذشته برگزار میشود. تداوم این سنت کهن، نشاندهنده پیوند عمیق فرهنگ بومی با باورهای دینی مردم است؛ پیوندی که هر سال با فرارسیدن ماه محرم در تکیه حسینیه اعظم ارمغانخانه جلوهای دوباره پیدا میکند.
انتهای پیام/
نظر شما